Vernieuwing metrosignalisatie: stand van zaken

Extra testen CBTC-signalisatie op metrolijnen richting Erasmus en Stokkel

2 juli 2026

De Brusselse vervoersmaatschappij MIVB installeert nieuwe signalisatie op metrolijnen 1 en 5 : de “Communication Based Train Control » of « CBTC ». Deze technologie maakt het metronet betrouwbaarder en flexibeler, en zorgt zo voor meer comfort voor de reizigers, met behoud van een maximaal veiligheidsniveau. De installatie is intussen afgerond op de takken naar Erasmus en Stokkel en wordt nu aan verschillende testen onderworpen. Deze gaan ook tijdens de zomer verder, met extra testen op vier zondagochtenden wanneer er minder reizigers zijn.

Na de installatie naar Erasmus en Stokkel, moet tegen het einde van het jaar ook het stuk tussen Jacques Brel en Merode uitgerust zijn met CBTC. Er blijft dan enkel nog het deel over op de tak naar Herrmann-Debroux. Dat is gepland voor begin 2027. De Brusselse metro kan de nieuwe signalisatie in gebruik nemen eens alle testen op de volledige metrolijnen 1 en 5 zijn afgerond.

Tests tijdens de zomer

Nadat de installatie in de tunnels afgerond is, volgt een lange reeks testen. Eerst “statische” tests, om na te gaan of de apparatuur correct communiceert met de centrale computer, gevolgd door “dynamische” tests, met rijdende metrostellen. Deze dynamische tests dienen niet alleen om de werking van het systeem te verifiëren, maar ook om scenario’s te simuleren die zich op het net kunnen voordoen. Het gaat onder meer om onderbrekingen, rechtsomkeer maken, terugkeren naar de stelplaats... De dynamische testen op de uiteinden van de lijn lopen op dit moment. Deze zomer volgen die op het gemeenschappelijke deel van metrolijnen 1 en 5.

“Eind mei hebben we de statische tests afgerond en zijn we gestart met de dynamische tests in Beekkant. Op die plek kruisen metrolijnen 1 en 5 met metrolijnen 2 en 6. Daar komen de oude en nieuwe technologieën samen, wat het een bijzonder complexe zone maakt op het vlak van signalisatie. Vanuit technisch oogpunt is dit dus een belangrijke stap vooruit”, aldus Rachel Mahij, Senior Project Manager CBTC, en Aziz Hachani, Test & Commissioning Manager van het programma voor de modernisering van de metro.

Deze zomer organiseert de MIVB een nieuwe reeks testen op de antennes richting Erasmus en Stokkel, bovenop de testen die ’s nachts plaatsvinden, buiten reizigersdienst. De extra testen worden telkens gepland op de kalmere zondagvoormiddag, om de gevolgen voor de reizigers zoveel mogelijk te beperken.

Op lijn 1 zijn de metro’s beperkt tot Merode en omgeleid naar Herrmann-Debroux. Ze worden vervangen door pendelbussen tussen Merode en Stokkel:

Zondag 05/07/2026 tot ± 12.30 uur
Zondag 19/07/2026 tot ± 12.30 uur

Op lijn 5 zijn metro’s beperkt tot Weststation beperkt en worden ze vervangen door pendelbussen tot Erasmus:

Zondag 02/08/2026 tot ±12.30 uur
Zondag 30/08/2026 tot ±12.30 uur

Voertuigen uitrusten

De installatie van CBTC kadert in een ruimer programma voor de modernisering van het metronet. Dat omvat naast de nieuwe signalisatie ook de aankoop van nieuwe M7-metrostellen en de aanpassing van de oudere M6 metrostellen, de zogenaamde Boa’s.

De nieuwe metrostellen zijn standaard uitgerust met CBTC. Eind 2025 waren 36 van de 43 bestelde M7 geleverd. Om compatibel te zijn met de CBTC-signalisatie moeten de oudere metrostellen worden aangepast. Vandaag zijn 20 van de 21 Boa’s uitgerust met CBTC.

“Mini-CBTC” op metrolijnen 2 en 6

Vandaag rijden de nieuwe M7-metrostellen enkel op de lijnen 1 en 5. Om ze ook op de lijnen 2 en 6 te kunnen laten rijden, moet ook daar de signalisatie worden aangepast. Daarom wil de MIVB in een eerste fase een “mini-CBTC” installeren op metrolijnen 2 en 6. Dankzij deze lichtere versie van CBTC kunnen binnen enkele jaren M7-metrostellen op alle metrolijnen rijden.

Concreet bestaat “mini-CBTC” uit de installatie van lokalisatieapparatuur in de sporen, terwijl de oude KCV-signalisatie op de lijnen 2 en 6 behouden blijft. Dat is nodig om de automatische opening van de deuren in de stations veilig te laten verlopen, de aankondiging van de stations aan boord van de M7-metrostellen mogelijk te maken en het systeem voor het smeren van de wielen in bepaalde bochten te activeren. Die smering beperkt de slijtage van het materieel en de sporen.

Opleiding personeel

De MIVB beschikt over haar eigen opleidingscentrum voor de metro: het Metro Training Center (MTC). Het MTC is volop bezig met de voorbereiding van de opleidingen voor metrobestuurders en dispatchers die het metronet 24 uur per dag superviseren.

“De uitdaging is groot. We moeten een nieuwe technologie begrijpen, die vertalen naar opleidingsinhoud en ze toegankelijk maken voor iedereen. Gelukkig kunnen we rekenen op een uitstekende samenwerking tussen de verschillende teams”, zegt Anthony Garcia, opleider bij het MTC.

Bij de dispatching gaat CBTC hand in hand met een nieuw realtime beheersysteem. De overgang verloopt geleidelijk, zodat het MIVB-personeel zich kan opleiden en vertrouwd kan raken met dit nieuwe beheerinterface.

Hoe werkt CBTC?

De bestaande signalisatie is in dienst sinds 1976. Het systeem is robuust, efficiënt en zeer veilig. Na bijna 50 jaar, is het echter tijd om de signalisatie te moderniseren en aan te passen aan de evolutie van het metroverkeer, met nieuwe stellen die dichter op elkaar moeten kunnen rijden. Met het bestaande systeem is het bijvoorbeeld niet mogelijk om het interval tussen twee stellen op het gemeenschappelijk traject van lijnen 1 en 5 nog te verkleinen. Met CBTC zal dat wel kunnen, in alle veiligheid.